MAKİNA
Makinacılık ve Tesviyecilik iş sahası en geniş olan meslek dallarından birisidir.Ham ve yarı mamül metal parçalarını mevcut ölçülerine göre kullanılır hale getirildigi bir meslek dalıdır. Küreselleşen dünyamızda teknoloji başdöndürücü bir hızla gelişmekte, bu gelişme sürecinde Makina sektöründe de hızlı bir gelişme görülmekte.Özellikle Bilgisayar teknolojisinin Makinacılık sektörüne girmesiyle günümüzde gittikçe kullanımı yaygınlaşan (CNC) bilgisayar kontrollü makinalar, makinacılıga yeni bir soluk ve kalite getirmiştir. Bunun yanında (CADCAM) Bilgisayar destekli çizim ve tasarım ilede üretilecek olan makina parçaları Bilgisayar ortamında çizilerek ve tasarlanarak çok hassas bir şekilde üretilebilmektedir Makine ve makinacılık mesleği ile ilgili olarak sizlere işinize çok yarayacağını düşündüğüm tezgah ve aparat resimlerini sunuyorum. Ders anlatımında kullandığım günlük planlar hanesinde daha detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz. Ancak takdir edersiniz ki bunların hepsine tek elden ulaşabilmek çok zor ve zaman alıcı. Mesleğimin ilk yıllarında hazırlamış olduğum atelye ders planlarını da, en kısa zamanda PC ortamında yazıp sizlerle paylaşmak istiyorum. Özellikle eğitimci arkadaşlarımdan bu kısımda sitemize yardımcı olmalarını hazırlamış oldukları dökümanlar var ise bunları bizlerle paylaşmalarını bekliyor ve rica ediyorum.
Önerileriniz,dosyalarınız,yardımlarınız için şimdiden teşekkürler.
TESVİYECİLİK
Metaller üzerinde aletler (eğe, matkap ucu, kılavuz, rayba vb.) ve makineler (torna, freze, vargel, taşlama vb.) yardımıyla talaş kaldırarak onları istenilen şekil ve ölçülere getirmeye tesviyecilik denir.
Tesviyecilikte, alet, makine ve takımların kullanılması teknolojik kurallara uygun çalışmayı gerektirir. Tesviyeci, torna, freze, matkap, taşlama, vargel, planya gibi tezgahlarda iyi çalışabilmeli, eğe, rayba, pafta-kılavuz, raspa vb. temel el aletlerini ustalıkla kullanabilmelidir.
Tesviyeci,yaptığı işten iyi sonuç alabilmesi için,mesleği ile ilgili ölçü ve kontrol aletlerini tanımalı,doğru olarak kullanmalı ve bakımını yapmasını bilmelidir.
Tesviyeci malzeme bilgisine sahip olmalı, malzemenin özelliklerini malzemeler üzerine yapılacak işlemleri, malzeme seçiminde alınacak faktörleri bilip uygulamalıdır.Tesviyecinin, mesleği ile ilgili imalat yöntemlerini uygulamakta işlem sırasını belirlemede iş kalıplarını tasarlamada ve özel aletleri kullanmada geniş bilgiye sahip olması gerekir.
Tesviyeci çok iyi teknik resim bilgisine sahip olmalı, iş parçasına imalat resmindeki ölçü ve toleranslar dahilinde işleyebilmeli, yapabilmelidir.Aynı zamanda teknik resime dayalı iş yapmayı alışkanlık haline getirmelidir. Tesviyeci çalıştığı atölyede bulunan tezgahları tanımalı, gerektiğinde onarımlarını yapabilmelidir.
Tesviyeci Tezgahının Özellikleri :
Üzerine mengeneler bağlanan sağlam yapılı ağır bir masadır. Üst kısmı 6-8 cm kalınlığında gürgen, meşe, v.b. sert ağaçtan tabla şeklinde yapılmıştır. Tesviyeci tezgahının ayakları ağaçtan veya fonttan yapılır. çalışırken tezgahın yerinden oynamaması için önlem alınmalıdır. Tezgah yükseklikleri 80-85 cm civarındadır. Tezgahlar atölyenin durumuna göre ya yan duvar boylarına, pencere önlerine ya da arka arkaya bağlanarak atölyenin ortasına gruplar halinde yerleştirilir.
İki mengene bağlamak üzere yapılmış bir tesviyeci tezgahının boyu yaklaşık olarak 2,5 m eni ise 70 cm’ dir. Her tezgahın iki ayağı arasına raf, çekmece veya dolap konur.
Tesviyeci Tezgahları:
Parçaların çoğu makinelerde, bir kısmı da elde işlenir. Gerek makineler, gerekse el işçiliğinde kullanılan tezgahlar, işin gerektirdiği şekle göre, atölye içerisinde tertiplenerek yerleştirilir. Parçaların işlenmesinde kullanılan makinelere genel olarak iş tezgahları denir.
Torna, matkap, vargel, planya, freze, taşlama ve yatay delik tezgahları genellikle iş tezgahları olarak kabul edilir. Revolver torna, oluk açma, dişli çark açma cihazları v.b. gibi tezgahlara da özel imalat tezgahları denir.
EĞELEME
Eğeleme işlemi bir parçaya şekil vermek için yapılan yontma işlemidir.
Parçalara uygulanacak eğeleme işlemleri ile, kaba işlenmiş, ince işlenmiş, çok ince işlenmiş v.b. yüzeyler elde edilebilir. Bunu sağlamak için kaba, ince veya çok ince bir eğe seçmek gerekir.
Eğe Çeşitleri :
Sivri uçlu yassı eğe : Kesiti dikdörtgen biçiminde olup hafif bir koniklikle uca doğru daralır ve incelir.
Küt uçlu yassı eğe : Bu eğenin kenarları paralel ve yüzeyleri hafif dışbükeydir. Kalem izlerini yok etmek ve yüzeyleri ölçüsüne çok yakın getirmek için gayet iyi bir eğedir.
Yarım yuvarlak eğe : Çok kullanılan eğelerden biridir. Her boyda ve her diş yapısında olanları vardır.
Kılıç eğe : Az kullanılan bir eğe çeşididir.
Üç köşe eğe : Üç yüzeyi de çift sıra dişlenmiş, kenarları keskin olan eğedir. Özel kılavuz ve havşa matkaplarının yapımında da kullanılır.
Yuvarlak eğe : Yuvarlak delikleri büyütmek ve yuvarlak köşeleri işlemek için kullanılır. Uç tarafa doğru konikleşir. Küçük boyda olanlarına fare kuyruğu da denir.
Dört köşe eğe : Küçük kare veya dikdörtgen delikleri eğelemek, dar kanalları işlemek v.b. işleri yapmak için kullanılır.
Yarık eğesi : İnce bir eğedir. Çentik ve yarıkların eğelenmesinde, dar kanalların yanlarının işlenmesinde kullanılır.
Bıçak eğesi : İnce kesitlerde ve sırtın düz olmasını gerektirmeyen yerlerde kullanılır.
Hızar eğesi : Tesviye atölyelerinde kullanılan eğelerin hemen hepsi çift sıra dişlidir. Hızar eğeleri ise, yassı eğe biçiminde tek sıra dişli olup en çok kullanılanlarının boyları 10 veya 12 parmaktır. Bu eğe ile torna işlerinde daha iyi yüz elde edilir.
